“De meeste huiseigenaren lezen een taxatierapport nauwelijks”, zegt Nico Stolwijk, Strategisch Adviseur Belangenbehartiging bij Vereniging Eigen Huis. “Vaak bladeren ze snel door naar de pagina waar de waarde staat.” Daarom houdt hij een pleidooi voor het nuttig en leesbaar maken van taxatierapporten. “De koper van een huis wil ook weten welke risico’s er aan de woning verbonden zijn. Daar zouden taxateurs meer toelichting op kunnen geven.”

“Een taxatierapport zou eerder een woningrisicorapport moeten zijn”, verwoordt Stolwijk zijn wensen richting taxateurs. “Welke verduurzamingskosten komen eraan? Dat is voor een huiseigenaar belangrijk om de energierekening laag te houden. En wat betekent een eventuele netcongestie voor het huis? Wat zijn de klimaatrisico’s, zoals de kans op wateroverlast? En zijn de geconstateerde risico’s ook verzekerbaar?” Zulke projecties ziet hij graag terug in een taxatierapport. “Het wordt voor een taxateur steeds relevanter om naar de toekomst te kijken, in plaats van naar het heden en verleden. Risico’s uitleggen gaat de kern van het taxeren worden.”

Funderingsproblematiek eerder in beeld brengen

De afgelopen jaren zijn de taxatierapporten meer informatie gaan bevatten. Stolwijk noemt dat een goede ontwikkeling. Ook in de beoordeling van funderingsrisico’s, die sinds 1 april 2026 is uitgebreid en aangescherpt, ziet hij positieve aspecten. Een taxateur moet tegenwoordig de eigen waarneming kritisch vergelijken met het funderingsrisicorapport van KCAF en eventuele verschillen toelichten. Soms is er dan aanvullend verkennend funderingsonderzoek nodig of moet er een herstelkostenindicatie in het taxatierapport worden opgenomen. Die herstelkosten worden dan meegenomen in de toetsing van de hypotheekaanvraag.  

Maar in dat traject zit, wat Stolwijk betreft, ook een serieus probleem. “De taxateur zit aan het eind van het koopproces. Het koopcontract is vaak al getekend. Wat onze vereniging betreft, moet de informatie over de fundering al veel eerder beschikbaar zijn, zodat iemand vooraf weet wat hij koopt.”

Fysieke taxatie soms overbodig

Vereniging Eigen Huis (VEH) behartigt de belangen van consumenten en woningeigenaren. Met 813.000 leden is de vereniging ook een factor van betekenis. Als lobbyist en gesprekspartner brengt Stolwijk in tal van gremia de belangen van zijn achterban in. Sinds kort maakt hij ook deel uit van de Bestuurlijke Adviesraad van NRVT. “Ook daar is het consumentenperspectief zeker geen automatisme”, heeft hij al gemerkt. Hij ziet bijvoorbeeld dat de geldende regels en procedures soms leiden tot onnodig uitgebreide taxaties. “Een fysieke taxatie is in sommige situaties overbodig. Voor veel woningen volstaat een modelmatige taxatie.” Wat hem betreft, zijn de duurdere fysieke taxaties al helemaal niet nodig voor een beperkte verhoging van een hypotheek ten behoeve van de verbouwing van een bewoond huis. “Daar hoeft een taxateur echt niet naartoe.”  

Het draait om vertrouwen

Stolwijk ziet de inzet van modelmatige taxaties toenemen. Daarmee verandert ook de rol van taxateurs. “Ik denk dat AI en modelmatig waarderen dominant worden. De taak van de taxateur is dan om te kijken welke risico's die modellen niet meenemen. Daar moet hij vervolgens duiding aan kunnen geven. De hoofdtaak van een taxateur is straks niet meer om zelf tot een waardebepaling te komen. Het zal dan meer gaan om de uitleg, het valideren van de modeluitkomsten en de kwaliteitscontrole.”

Nog altijd zijn taxatierapporten voor consumenten te veel een ‘black box’, meent hij. Aangezien het maken van een taxatierapport geen exacte wetenschap is, maar juist met inschattingen gepaard gaat, is het zaak die inschattingen expliciet te maken. Vaak gebeurt dat nog te weinig, waardoor consumenten het lastig vinden zo’n rapport te doorgronden. “De taxateur moet een vrij technisch verhaal dus op een begrijpelijke manier toelichten en helder onderbouwen hoe hij tot de waarde is gekomen. Want een consument koopt geen taxatie, maar koopt het vertrouwen in de waarde die wordt afgegeven. Een ‘black box’ accepteren consumenten niet meer.”